Waar jy jou geloof gekry het, besluit nie of dit waar is nie
Kort antwoord: Ja, jou huis het jou geloof gevorm. Maar waar ‘n oortuiging vandaan kom, besluit nie of dit waar is nie, en dieselfde vraag kan aan elke ander mens gevra word. Die eintlike vraag is nie “waar het jy dit gekry?” nie, maar “is dit waar, en het jy gaan kyk?”
Dit tref harder as die meeste besware, want dit gaan nie oor die heelal nie. Dit gaan oor jou. “As jy in Saoedi-Arabië gebore was, sou jy ‘n Moslem gewees het. Jy glo net wat jou ouers jou geleer het.”
En die eerlike deel van jou dink: dalk is dit so. Jy het nie by nul begin nie. Jy het tafelgebed, kerk op Sondag en ‘n kinderbybel gehad. Is jou geloof dan net ‘n gewoonte?
Wat waar is
Begin by wat waar is. Jou huis het jou gevorm, en nie net jou geloof nie. Jou taal, jou humor, hoe jy oor geld dink. Dit is nie skandelik om dit te erken nie.
Die Bybel skrik ook nie daarvoor nie. Paulus skryf vir Timoteus dat sy opregte geloof eers in sy ouma Loïs en sy ma Eunice gewoon het (2 Timoteus 1:5). Paulus sien dit nie as ‘n swakheid nie. Hy sien dit as ‘n geskenk.
Die denkfout
Maar nou kom die sprong. Van “jy het dit by jou ouers gekry” spring die beswaar na “dis dus nie waar nie”. Filosowe noem dit die genetiese drogrede: om die oorsprong van ‘n idee te verwar met of dit waar is.
Jy het by jou ouers geleer dat die aarde rond is, dat jy nie ‘n warm stoof aanraak nie, dat jy die waarheid moet praat. Niemand dink dit is dus vals nie. Die meeste van wat ons weet, het ons gekry by mense wat ons vertrou. Dit is nie ‘n gebrek aan kennis nie. Dit is hoe kennis lyk vir skepsels.
Die draai
En nou die deel wat selde gesê word: die vraag sny albei kante.
Die vriend wat dit sê, het ook êrens grootgeword, dalk in ‘n huis waar God nooit genoem is nie. Miskien kom sy sienings uit sy vriendekring, sy dosente of sy tydlyn op sosiale media. As “jy glo net wat jy geleer is” jou geloof ongeldig maak, maak dit syne ook ongeldig. Dan kan niemand iets glo nie.
So die vraag is nie waar enigeen sy oortuigings gekry het nie. Die vraag is of hulle waar is. Daarvoor moet ons na die redes kyk, nie na die geboortesertifikaat nie.
Dit beteken wel iets vir jou. Die geloof wat jy gekry het, moet joune word. Nie omdat jy van voor af moet begin nie, maar omdat ‘n geskenk eers joune is wanneer jy dit oopmaak. Vra die vrae, lees die moeilike besware. Ons glo dat dit uiteindelik die Gees is wat dit doen, nie ‘n argument nie. Maar Hy werk dikwels juis deur die vrae.
Volgende keer
As iemand sê jy glo net omdat jy in ‘n Christelike huis grootgeword het, kan jy eerlik antwoord: “Dis waar dat ek dit daar gekry het. Waar het jy joune gekry? Kom ons kyk of dit waar is.”
Jou ma het jou ook geleer om nie met jou mond vol te praat nie. Dit is ook steeds waar.
Gaan dieper
- Proloog, Opstel 2: Kan Ons Dit Weet?
- Reeks 4: Waarheid & Kennis (binnekort)
Where you got your faith doesn’t decide whether it is true
Short answer: Yes, your home shaped your faith. But where a belief comes from does not decide whether it is true, and the same question can be put to everyone else. The real question is not “where did you get it?” but “is it true, and have you gone to look?”
This one lands harder than most objections, because it is not about the universe. It is about you. “If you had been born in Saudi Arabia, you’d be a Muslim. You just believe what your parents taught you.”
And the honest part of you thinks: maybe so. You did not start from zero. You had grace before meals, church on Sundays and a children’s Bible. Is your faith just a habit, then?
What is true
Start with what is true. Your home shaped you, and not only your faith. Your language, your humour, how you think about money. There is no shame in admitting it.
The Bible is not startled by this either. Paul writes to Timothy that his sincere faith lived first in his grandmother Lois and his mother Eunice (2 Timothy 1:5). Paul does not see this as a weakness. He sees it as a gift.
The mistake
But now comes the leap. From “you got it from your parents” the objection jumps to “so it isn’t true”. Philosophers call this the genetic fallacy: confusing where an idea came from with whether it is true.
You learned from your parents that the earth is round, that you don’t touch a hot stove, that you should tell the truth. Nobody thinks any of that is therefore false. Most of what we know, we got from people we trust. That is not a failure of knowledge. It is what knowledge looks like for creatures.
The turn
And now the part that is rarely said: the question cuts both ways.
The friend who says this also grew up somewhere, perhaps in a home where God was never mentioned. Perhaps his views come from his friends, his lecturers or his social media feed. If “you only believe what you were taught” cancels your faith, it cancels his views too. Then nobody can believe anything.
So the question is not where anyone got their beliefs. The question is whether they are true. For that we have to look at the reasons, not the birth certificate.
It does mean something for you, though. The faith you were given has to become yours. Not because you must start over, but because a gift is only yours once you open it. Ask the questions, read the hard objections. We believe that in the end it is the Spirit who does this, not an argument. But he often works precisely through the questions.
Next time
When someone says you only believe because you grew up in a Christian home, you can answer honestly: “It’s true that’s where I got it. Where did you get yours? Let’s see whether it’s true.”
Your mother also taught you not to talk with your mouth full. That is still true as well.
Go deeper
- Prologue, Essay 2: Can We Know It?
- Series 4: Truth & Knowledge (coming soon)