God is nie die laaste naam op ’n lys gode nie
Kort antwoord: Die grap werk net as God van dieselfde soort is as Zeus en Thor, net ’n bietjie bekender. Maar die God van die Bybel is nie nog ’n wese in die wêreld nie. Hy is die rede waarom daar enigiets is.
Jy het dit al op ’n T-hemp gesien, of onder ’n video gelees. “Jy glo nie in Zeus nie. Jy glo nie in Thor, Odin of Ra nie. Ek glo net in een god minder as jy.”
Dit is netjies gesê. Dit laat jou voel asof jy klaar amper ’n ateïs is en net nog nie die laaste tree gegee het nie. Een minder. Hoe moeilik kan dit wees?
Wat waar is
Hy is reg dat jy nie in Thor glo nie. En jy is nie die eerste Christen wat so is nie.
In die tweede eeu het die Romeine die Christene ateïste genoem, omdat hulle geweier het om aan die keiser en die ou gode te offer. Justinus die Martelaar het in sy verweerskrif aan die keiser, omstreeks die middel van daardie eeu, ronduit erken: as julle daardie soort gode bedoel, dan is ons inderdaad ateïste. Hy het net bygevoeg dat hulle nie ateïste is oor die ware God nie.
Die eerste helfte van die grap is dus waar. Die vraag is of die laaste tree dieselfde soort tree is as al die ander.
Wat is Thor?
Kyk wat Thor in die ou Noorse verhale is. Hy is sterk, maar hy is gebore. Hy het ’n pa, Odin. Hy eet, hy baklei, hy dra ’n hamer, en aan die einde van die wêreld sterf hy in die laaste geveg. Hy woon binne die wêreld, net ’n entjie hoër op.
Zeus is nie anders nie. Hy het die wêreld nie gemaak nie. Daar was al ’n wêreld toe hy die mag van sy pa oorgeneem het.
Sulke gode is groot inwoners van die heelal. Om nie in hulle te glo nie, is soos om nie in die Loch Ness-monster te glo nie. Jy kyk, jy vind geen rede nie, en die lys word een korter.
Die draai
Die Christelike geloof het nooit gesê God is die grootste item op daardie lys nie. Die kerkvaders, en later Thomas van Aquino, het gesê God is glad nie op die lys nie. Hy is nie ’n wese tussen ander wesens nie, maar Bestaan self, die grond waarop elke ding op elke lys staan.
Paulus het dit in Atene gesê, met die tempels van die ou gode rondom hom. God woon nie in tempels wat mense gebou het nie, sê hy, want in Hom leef en beweeg en bestaan ons (Handelinge 17:24–28).
Daarom is “een god minder” nie nog ’n tree op dieselfde pad nie. As jy Thor los, het die heelal een inwoner minder. As jy God los, sê jy dat die heelal self geen grond nodig het om te bestaan nie. Dit is ’n heel ander bewering, en dit verdien sy eie argument. ’n Grap is nie een nie.
Volgende keer
As iemand dit vir jou sê, stem eers saam: “Ek glo ook nie in Thor nie.” Vra dan: “Maar is God vir jou ’n groter Thor? Want dis nie die God in wie ek glo nie.”
En as hy aandring, kan jy hom vertel dat die Romeine jou ook ’n ateïs sou genoem het.
Gaan dieper
God is not the last name on a list of gods
Short answer: The joke only works if God is the same kind of thing as Zeus and Thor, just better known. But the God of the Bible is not one more being in the world. He is the reason there is anything at all.
You have seen it on a T-shirt, or read it under a video. “You don’t believe in Zeus. You don’t believe in Thor, Odin or Ra. I just believe in one god fewer than you.”
It is neatly put. It makes you feel as though you are almost an atheist already and have only not taken the last step. One fewer. How hard can that be?
What is true
He is right that you don’t believe in Thor. And you are not the first Christian in that position.
In the second century the Romans called Christians atheists, because they refused to sacrifice to the emperor and the old gods. Justin Martyr, writing his defence to the emperor around the middle of that century, admitted it outright: if you mean gods of that sort, then yes, we are atheists. He only added that they were not atheists about the true God.
So the first half of the joke is true. The question is whether the last step is the same kind of step as all the others.
What is Thor?
Look at what Thor is in the old Norse stories. He is strong, but he was born. He has a father, Odin. He eats, he fights, he carries a hammer, and at the end of the world he dies in the last battle. He lives inside the world, just a bit higher up.
Zeus is no different. He did not make the world. There was already a world when he took power from his father.
Gods like these are large residents of the universe. Not believing in them is like not believing in the Loch Ness monster. You look, you find no reason, and the list gets one shorter.
The turn
The Christian faith never said God is the biggest item on that list. The church fathers, and later Thomas Aquinas, said God is not on the list at all. He is not a being among other beings, but Being itself, the ground on which everything on every list stands.
Paul said it in Athens, with the temples of the old gods all around him. God does not live in temples built by human hands, he said, because in him we live and move and have our being (Acts 17:24–28).
That is why “one god fewer” is not another step down the same road. If you let go of Thor, the universe has one resident fewer. If you let go of God, you are saying that the universe needs no ground for its existence at all. That is a completely different claim, and it deserves its own argument. A joke is not one.
Next time
When someone says this to you, agree first: “I don’t believe in Thor either.” Then ask: “But is God a bigger Thor to you? Because that is not the God I believe in.”
And if he presses, you can tell him the Romans would have called you an atheist too.