Wette skep nie heelalle nie, ook nie Hawking s’n nie
Kort antwoord: Hawking het gesê die heelal kan homself skep omdat daar ’n wet soos swaartekrag is. Maar ’n wet beskryf hoe dinge hulle gedra wanneer daar dinge is. Dit het nog nooit iets gemaak nie.
Jy sit in ’n klas, of in ’n gesprek wat lekker gaan, en iemand speel sy troefkaart. “Stephen Hawking het gesê die heelal het God nie nodig nie.” En dit is dit. Wie is jy om met Hawking te stry?
Hawking was een van die skerpste fisici van sy tyd. Langs hom voel jou eie argumente skielik baie klein.
Wat waar is
Begin by wat waar is. Hawking was ’n reus. Hy het onder meer gewys dat swart gate nie heeltemal swart is nie, maar stadig straling afgee. Niemand hoef sy fisika te verkleineer om sy filosofie te bevraagteken nie.
En hy hét dit gesê. In 2010 het hy saam met Leonard Mlodinow The Grand Design gepubliseer. Daarin skryf hulle: “Omdat daar ’n wet soos swaartekrag is, kan en sal die heelal homself uit niks skep.”
Dit is die sin wat die koerante aangegryp het. Lees hom nou stadig.
Wat ’n wet doen
“Omdat daar ’n wet soos swaartekrag is.” Die sin begin dus nie by niks nie. Voordat daar ’n heelal is, is daar al ’n wet. Dit alleen is genoeg om te vra waar die wet vandaan kom.
Maar daar is ’n dieper probleem. Wat doen ’n natuurwet eintlik?
Newton se wet van swaartekrag sê vir jou hoe vinnig ’n appel val. Dit het nog nooit ’n appel gemaak nie. Die padreëls sê vir jou hoe motors moet ry. Geen padreël het nog ooit ’n motor gebou of agter ’n stuur ingeklim nie. ’n Wet is ’n patroon: as daar massa is, dan gebeur dit. Sonder iets om op van toepassing te wees, is dit ’n patroon van niks.
En kyk na die woord “homself”. Om jouself te skep, moet jy bestaan voordat jy bestaan. Dit is nie ’n wonderlike prestasie van die fisika nie. Dit is ’n knoop in die sin.
Die draai
Christene hoef nie bang te wees vir natuurwette nie. Ons glo dat die vaste orde van die natuur juis God se getrouheid is. Deur Jeremia sê die Here dat Hy sy verbond met dag en nag, en die vaste reëls van hemel en aarde, self ingestel het (Jeremia 33:25).
Daarom het Hawking God nie uitgeskakel nie. Hy het net die vraag teruggeskuif na waar dit nog altyd gestaan het. Die vraag was nooit wat die eerste stoot gegee het nie. Die vraag is hoekom daar ’n wêreld is wat deur wette gereël kan word. God is nie ’n mededinger van swaartekrag nie. Hy is die rede waarom daar iets is wat swaar kan wees.
Volgende keer
As iemand Hawking aanhaal, sê eers: “Hy was ’n briljante fisikus.” Vra dan: “Waar was die wet van swaartekrag voordat daar iets was om swaar te wees?”
Dit is ’n fisika-vraag wat nie deur fisika beantwoord kan word nie. Dis ’n goeie plek om ’n gesprek te begin.
Gaan dieper
Laws don’t create universes, not even Hawking’s
Short answer: Hawking said the universe can create itself because there is a law such as gravity. But a law describes how things behave once there are things. It has never made anything.
You are in a class, or in a conversation that is going well, and someone plays his trump card. “Stephen Hawking said the universe doesn’t need God.” And that’s that. Who are you to argue with Hawking?
Hawking was one of the sharpest physicists of his time. Next to him your own arguments suddenly feel very small.
What is true
Start with what is true. Hawking was a giant. Among other things he showed that black holes are not entirely black, but slowly give off radiation. Nobody needs to belittle his physics in order to question his philosophy.
And he did say it. In 2010 he and Leonard Mlodinow published The Grand Design. In it they write: “Because there is a law such as gravity, the universe can and will create itself from nothing.”
That is the sentence the newspapers seized on. Now read it slowly.
What a law does
“Because there is a law such as gravity.” So the sentence does not start from nothing. Before there is a universe, there is already a law. That alone is enough to ask where the law comes from.
But there is a deeper problem. What does a law of nature actually do?
Newton’s law of gravity tells you how fast an apple falls. It has never made an apple. The rules of the road tell you how cars should drive. No traffic rule has ever built a car or climbed in behind the wheel. A law is a pattern: if there is mass, then this happens. With nothing to apply to, it is a pattern of nothing.
And look at the word “itself”. To create yourself, you have to exist before you exist. That is not a marvellous feat of physics. It is a knot in the sentence.
The turn
Christians need not be afraid of the laws of nature. We believe the steady order of nature is precisely God’s faithfulness. Through Jeremiah the Lord says that he himself established his covenant with day and night, and the fixed laws of heaven and earth (Jeremiah 33:25).
That is why Hawking did not rule God out. He only moved the question back to where it has always stood. The question was never what gave the first push. The question is why there is a world that laws can govern at all. God is not a competitor to gravity. He is the reason there is anything that can be heavy.
Next time
When someone quotes Hawking, say first: “He was a brilliant physicist.” Then ask: “Where was the law of gravity before there was anything to be heavy?”
It is a physics question that physics cannot answer. That’s a good place to start a conversation.