Daar is nie ‘n bewys vir God nie, maar daar is goeie redes
Kort antwoord: As jy ‘n bewys soos in wiskunde soek, is daar nie een vir God nie, maar ook nie vir die meeste dinge wat jy weet nie. Wat daar wel is, is wegwysers, en hulle wys almal in dieselfde rigting.
Die gesprek om die vuur is lekker, tot iemand sê: “Wys my die bewys. Ek glo net wat ek kan sien en meet.” Almal kyk vir jou, en jy kan God nie onder ‘n mikroskoop sit nie.
Wat waar is
Begin deur iets toe te gee: hy is reg. Daar is geen argument vir God wat elke eerlike mens moet oortuig sodra hy dit hoor nie. Die klassieke Christelike denkers het argumente as wegwysers gebruik, nie as ‘n hofuitspraak nie.
Maar kyk wat gebeur as jy daardie standaard op alles toepas. Kan jy bewys dat jou ma ‘n binnelewe het? Kan jy bewys dat die wêreld nie vyf minute gelede ontstaan het met al jou herinneringe klaar ingeplant nie? Kan jy bewys dat jou verstand betroubaar is, sonder om jou verstand te gebruik? Nee. Tog weet jy hierdie dinge, en jy is reg.
Die Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga het gewys dat ‘n groot deel van ons kennis so werk. Ons lei dit nie uit ‘n bewys af nie. Ons glo dit direk, en tereg.
En let op: “ek glo net wat ek kan meet” is self nie iets wat jy kan meet nie.
Wat daar wel is
Die sterkste wegwyser begin by iets wat elke mens kan sien: niks om jou hoef te bestaan nie. Jou foon en die sterre: alles leen sy bestaan by iets anders. As alles net leen, waar kom bestaan dan vandaan? Daar moet iets wees wat nie leen nie.
Daarby kom ander. Die heelal is ordelik en ons verstand kan dit lees. Ons weet dat party dinge werklik verkeerd is. En ons verlang na iets wat niks in hierdie wêreld kan vul nie.
Elkeen van hulle kan jy bevraagteken. Maar saam is hulle soos vingerafdrukke op ‘n glas. Jy het niemand sien drink nie, maar jy is nie meer seker dat jy alleen in die huis is nie.
Die draai
Daar is ‘n dieper rede waarom “wys my God” nie werk soos “wys my daar is water op Mars” nie. God is nie nog ‘n ding in die heelal, soos ‘n planeet of ‘n deeltjie, wat ons eendag met ‘n beter teleskoop sal raakloop nie. Hy is die rede waarom daar enigiets is om deur ‘n teleskoop te sien.
Om God tussen die dinge te soek, is soos om tussen die karakters van ‘n roman na die skrywer te soek. Jy sal hom nie daar kry nie. Maar elke bladsy is syne.
Paulus sê dan ook nie in Romeine 1:20 dat God bewys word nie. Hy sê God se ewige krag en sy Godheid word gesien in die dinge wat gemaak is. Calvyn het die skepping met ‘n boek vergelyk wat duidelik genoeg geskryf is, maar ons is soos ou mense met swak oë. Die Skrif is die bril wat ons help lees (Institusie I.6.1). Die probleem is nie die bladsy nie. Dit is ons oë.
Volgende keer
As iemand bewys eis, vra hom vriendelik: “Watter soort bewys sou jy aanvaar?” Die meeste mense het nog nie daaroor gedink nie.
En as hy sê “net wetenskaplike bewys”, vra hoe hy dít wetenskaplik bewys het.
Gaan dieper
There is no proof for God, but there are good reasons
Short answer: If you are looking for a proof like the ones in mathematics, there isn’t one for God, but there isn’t one for most of what you know either. What there is, is a set of pointers, and they all point the same way.
The conversation round the fire is going well, until someone says: “Show me the proof. I only believe what I can see and measure.” Everyone looks at you, and you can’t put God under a microscope.
What is true
Start by conceding something: he is right. There is no argument for God that must convince every honest person the moment they hear it. The classical Christian thinkers used arguments as pointers, not as a court verdict.
But look at what happens when you apply that standard to everything. Can you prove that your mother has an inner life? Can you prove that the world did not begin five minutes ago with all your memories already planted? Can you prove that your mind is reliable without using your mind? No. Yet you know these things, and you are right.
The American philosopher Alvin Plantinga showed that a great deal of our knowledge works like this. We do not derive it from a proof. We believe it directly, and rightly so.
And notice: “I only believe what I can measure” is not itself something you can measure.
What there is
The strongest pointer begins with something everyone can see: nothing around you has to exist. Your phone and the stars: everything borrows its existence from something else. If everything only borrows, where does existence come from? There must be something that does not borrow.
Others join it. The universe is orderly and our minds can read it. We know that some things are truly wrong. And we long for something nothing in this world can fill.
You can question each of them. But together they are like fingerprints on a glass. You didn’t see anyone drink, but you are no longer sure you are alone in the house.
The turn
There is a deeper reason why “show me God” doesn’t work like “show me there is water on Mars”. God is not another thing in the universe, like a planet or a particle, that we will one day stumble on with a better telescope. He is the reason there is anything to see through a telescope at all.
Looking for God among things is like looking for the author among the characters of a novel. You won’t find him there. But every page is his.
So Paul does not say in Romans 1:20 that God is proved. He says God’s eternal power and divine nature are seen in the things that have been made. Calvin compared creation to a book written clearly enough, but we are like old people with weak eyes. Scripture is the pair of spectacles that helps us read (Institutes I.6.1). The problem is not the page. It is our eyes.
Next time
When someone demands proof, ask kindly: “What kind of proof would you accept?” Most people have never thought about it.
And if he says “only scientific proof”, ask how he proved that scientifically.