Die klip-raaisel is ’n woordspeletjie, nie ’n grens aan God se mag nie
Kort antwoord: Almag beteken nie dat God elke sin kan doen wat ’n mens kan uitspreek nie. Dit beteken Hy kan alles doen wat werklik iets is, en “’n klip wat die Een wat alles kan optel, nie kan optel nie” is nie iets nie.
Dis die godsdiensperiode, of ’n kamp, of die agterste ry van die bus. Iemand leun vorentoe met daardie glimlaggie. “As God almagtig is, kan Hy ’n klip maak wat so swaar is dat Hy dit nie kan optel nie?”
Jy sien die strik dadelik. Sê jy ja, dan is daar iets wat Hy nie kan optel nie. Sê jy nee, dan is daar iets wat Hy nie kan maak nie. Almal kyk vir jou.
Wat waar is
Dis ’n slim vraag, en dit is nie nuut nie. Filosowe het al eeue gelede gevra of daar dinge is wat selfs God nie kan doen nie. Die vraag verdien ’n regte antwoord, nie ’n “jy moet net glo” nie.
En die vraag dwing jou om iets te doen wat die meeste mense nooit doen nie: om mooi te sê wat “almagtig” beteken.
Wat is ’n “ding”?
Probeer dit eers met iets kleiner. Kan God ’n vierkantige sirkel maak?
Dit klink na ’n moeilike opdrag, maar kyk na die woorde. ’n Sirkel is ’n vorm sonder hoeke. ’n Vierkant is ’n vorm met vier. ’n “Vierkantige sirkel” is nie ’n baie moeilike vorm nie. Dit is glad nie ’n vorm nie. Dit is twee woorde wat mekaar kanselleer, soos droë water.
Thomas van Aquino het dit in die dertiende eeu reguit gesê in sy Summa Theologiae (deel I, vraag 25, artikel 3). God kan alles doen wat moontlik is. Iets wat homself weerspreek, is nie ’n moontlikheid wat buite sy bereik lê nie. Dit is glad nie ’n ding nie. Daarom, sê Thomas, is dit beter om te sê sulke dinge kan nie gedoen word nie, as om te sê God kan dit nie doen nie.
Kyk nou weer na die klip. “’n Klip wat te swaar is vir die Een wat enigiets kan optel” is presies so ’n vierkantige sirkel. Die eerste helfte van die sin vat terug wat die tweede helfte sê. Die vraag klink na ’n toets van krag, maar dit is ’n toets van grammatika.
Die draai
Die Bybel is self nie skaam om te sê daar is dinge wat God nie kan doen nie. Hy kan nie lieg nie (Hebreërs 6:18). Hy kan Homself nie verloën nie (2 Timoteus 2:13).
Dit is nie gate in sy mag nie. Dit is juis sy volmaaktheid. ’n God wat kon lieg, sou nie sterker wees nie, maar swakker, want ’n leuen is altyd ’n tekort aan waarheid. God se almag is nie blinde krag wat in alle rigtings tegelyk kan uitslaan nie. Dit is die mag van Iemand wat self die Waarheid is.
So die raaisel het eintlik iets moois uitgewys. Die God van die Bybel is nie ’n towenaar wat met woorde speel nie. Sy mag en sy rede is een.
Volgende keer
Lag saam, want dit is ’n goeie strik. Vra dan: “Kan jy vir my ’n vierkantige sirkel teken? Nee? Is jy nou swak, of is die opdrag net nonsens?”
Daarna kan julle oor iets regtig moeiliks praat.
Gaan dieper
The stone riddle is a word game, not a limit on God’s power
Short answer: Omnipotence does not mean God can do every sentence a person can say. It means he can do everything that is actually something, and “a stone that the One who can lift anything cannot lift” is not something.
It is RE class, or a camp, or the back row of the bus. Someone leans forward with that little grin. “If God is all-powerful, can he make a stone so heavy that he can’t lift it?”
You see the trap at once. Say yes, and there is something he can’t lift. Say no, and there is something he can’t make. Everyone is looking at you.
What is true
It is a clever question, and it is not new. Philosophers asked centuries ago whether there are things even God cannot do. The question deserves a real answer, not a “you just have to believe”.
And it forces you to do something most people never do: say carefully what “all-powerful” means.
What is a “thing”?
Try it first with something smaller. Can God make a square circle?
It sounds like a hard assignment, but look at the words. A circle is a shape with no corners. A square is a shape with four. A “square circle” is not a very difficult shape. It is no shape at all. It is two words that cancel each other out, like dry water.
Thomas Aquinas said so plainly in the thirteenth century in his Summa Theologiae (part I, question 25, article 3). God can do everything that is possible. Something that contradicts itself is not a possibility lying beyond his reach. It is not a thing at all. That is why, Thomas says, it is better to say such things cannot be done than to say God cannot do them.
Now look at the stone again. “A stone too heavy for the One who can lift anything” is exactly such a square circle. The first half of the sentence takes back what the second half says. The question sounds like a test of strength, but it is a test of grammar.
The turn
The Bible itself is not shy to say there are things God cannot do. He cannot lie (Hebrews 6:18). He cannot deny himself (2 Timothy 2:13).
These are not holes in his power. They are his perfection. A God who could lie would not be stronger but weaker, because a lie is always a lack of truth. God’s omnipotence is not blind force that can lash out in every direction at once. It is the power of Someone who is himself the Truth.
So the riddle has actually shown up something beautiful. The God of the Bible is not a magician playing with words. His power and his reason are one.
Next time
Laugh along, because it is a good trap. Then ask: “Can you draw me a square circle? No? Does that make you weak, or is the assignment just nonsense?”
After that you can talk about something genuinely hard.