Die multiversum skuif die vraag net een verdieping op
Kort antwoord: Die multiversum is ‘n ernstige idee, en dit kan waar wees. Maar ‘n masjien wat heelalle maak, hoef self nie te bestaan nie, so die vraag waarom daar iets is, skuif net een verdieping op.
Jy ken die multiversum uit die flieks. Spider-Man ontmoet ‘n ander Spider-Man, Doctor Strange val deur die een wêreld na die volgende. Dan sit jy in die klas, of jy kyk ‘n video oor kosmologie, en die woord val in ‘n ernstige gesprek: Die heelal lyk fyn ingestel vir lewe? Geen probleem nie. Daar is triljoene heelalle. Ons is net in een van die paar wat werk.
Dit klink of die vraag na God daarmee afgehandel is. Is dit?
Wat waar is
Begin by wat waar is. Fisici het die afgelope halfeeu gevind dat die getalle wat ons heelal beheer, merkwaardig presies is. Die sterkte van die kernkrag, die massa van die neutron, die energie in leë ruimte. Draai enige een ‘n klein bietjie, en daar is geen sterre, geen koolstof, geen jy nie. Ateïste en Christene stem hieroor saam.
Die multiversum is ook nie ‘n speletjie nie. Bekwame fisici neem dit ernstig op. Sommige weergawes van snaarteorie praat van dalk 10^500 moontlike stelle natuurwette. As al daardie moontlikhede iewers werklik bestaan, is dit nie snaaks dat een van hulle lewe toelaat nie, en ons sal natuurlik in daardie een wees.
Kan dit waar wees? Ja. Ons weet nie. Die ander heelalle stuur vir ons geen lig nie, so ons kan hulle nie sien of meet nie. Maar ‘n Christen het geen rede om te hoop dat dit vals is nie.
Die draai
Want kyk wat die multiversum eintlik doen.
Dink aan ‘n bakkery wat elke moontlike soort brood bak, miljoene variasies, en een daarvan is toevallig presies die brood wat jy wou hê. Dit verklaar mooi waarom jy jou brood gekry het. Dit verklaar nie die bakkery nie. Jy het nog steeds oonde, meel en ‘n resep nodig, en hulle hoef ook nie daar te wees nie.
So ook die multiversum. Dit het ‘n masjien nodig wat heelalle maak: wette wat variasie toelaat, ‘n proses wat nuwe heelalle voortbring, en beginvoorwaardes vir die hele ding. Elkeen daarvan kon anders gewees het, of glad nie.
Tienduisend dinge wat nie hoef te bestaan nie, is nie minder afhanklik as een nie. Dit is net meer afhanklikheid.
En hier lê die eintlike punt. Fyninstelling bewys nie ‘n “Ontwerper” wat aan knoppies draai nie, asof God een oorsaak langs ander is. Dit verdiep ‘n ouer vraag: waarom is daar iets eerder as niks, en waarom is dit so ryk geordend? Of daar een heelal is of ‘n triljoen, die vraag bly staan. God is nie ‘n verduideliking wat met die multiversum meeding nie. Hy is die rede waarom daar enigiets is, multiversum ingesluit.
Volgende keer
As iemand sê die multiversum verklaar alles, kan jy rustig saamstem: “Miskien is daar ‘n multiversum. Waar kom dit vandaan?”
Dis ‘n groter vraag as die een waarmee julle begin het. Die multiversum het dit net groter gemaak.
Gaan dieper
The multiverse only moves the question up one floor
Short answer: The multiverse is a serious idea, and it may be true. But a machine that makes universes need not exist either, so the question why there is anything just moves up one floor.
You know the multiverse from the films. Spider-Man meets another Spider-Man, Doctor Strange tumbles from one world into the next. Then you are sitting in class, or watching a video about cosmology, and the word turns up in a serious conversation: The universe looks fine-tuned for life? No problem. There are trillions of universes. We are just in one of the few that work.
It sounds as though the question of God has been settled. Has it?
What is true
Start with what is true. Over the past half-century physicists have found that the numbers governing our universe are remarkably precise. The strength of the nuclear force, the mass of the neutron, the energy in empty space. Turn any of them a little, and there are no stars, no carbon, no you. Atheists and Christians agree on this.
Nor is the multiverse a game. Capable physicists take it seriously. Some versions of string theory speak of perhaps 10^500 possible sets of physical laws. If all those possibilities really exist somewhere, it is no surprise that one of them allows life, and we would naturally find ourselves in that one.
Could it be true? Yes. We don’t know. The other universes send us no light, so we cannot see or measure them. But a Christian has no reason to hope it is false.
The turn
Because look at what the multiverse actually does.
Picture a bakery that bakes every possible kind of bread, millions of variations, and one of them happens to be exactly the loaf you wanted. That explains nicely why you got your loaf. It does not explain the bakery. You still need ovens, flour and a recipe, and they need not be there either.
So with the multiverse. It needs a machine that makes universes: laws that allow variation, a process that produces new universes, and starting conditions for the whole thing. Each of these could have been different, or not there at all.
Ten thousand things that need not exist are not less dependent than one. They are just more dependence.
And here is the real point. Fine-tuning does not prove a “Designer” turning dials, as if God were one cause among others. It deepens an older question: why is there something rather than nothing, and why is it so richly ordered? One universe or a trillion, the question stands. God is not an explanation competing with the multiverse. He is the reason there is anything at all, multiverse included.
Next time
When someone says the multiverse explains everything, you can calmly agree: “Maybe there is a multiverse. Where does it come from?”
That is a bigger question than the one you started with. The multiverse just made it bigger.